Czytelnia Serwisu Molosy.pl - Funkcja psa we współczesnej rodzinie

Olga napisał "Kiedyś człowiek udomowił psa, aby wykorzystywać jego naturalne umiejętności do zdobywania pożywienia i ochrony. Dziś polowanie ani walka nie są warunkiem przetrwania a jednak popularność psów w ludzkiej gromadzie wcale nie zmalała.
Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego właśnie pies ma takie znaczenie w obecnej kulturze? Jaką rolę obecnie odgrywa?

Odpowiedź na te pytania jest złożona. Tutaj chcę się skoncentrować na tych aspektach jego obecności wśród ludzi, które towarzyszą nam w życiu codziennym.
Dawniej, gdy człowiek był bardziej zależny od czynników środowiska, otrzymywał też więcej bodźców: czuł ciepłe promienie słoneczne na swojej skórze, deszcz lub zimno. Dzień i noc regulowały czas pracy i odpoczynku. Życie wymagało więcej wysiłku fizycznego, więc człowiek dobrze wiedział, że ma ciało. Dziś centralne ogrzewanie utrzymuje temperaturę, światło elektryczne pozwala zmieniać cykl dobowy a rytm kroków zamieniliśmy na kołysanie samochodów.
Tymczasem tak, jak żołądek domaga się jedzenia, tak mózg domaga się określonej ilości i jakości bodźców. Powszechnie znane jest zjawisko obniżenia nastroju u ludzi w naszej strefie klimatycznej w okresie jesienno-zimowym, spowodowane niedoborem światła (tzw. depresja jesienna).
Obecność psa w naszym domu zmusza nas do większej aktywności. Przede wszystkim pies potrzebuje ruchu na świeżym powietrzu, swobodnego wybiegania się, więc staje się dla nas dobrym pretekstem do systematycznych spacerów ze wszystkimi wynikającymi z tego korzyściami. Oczywiście moglibyśmy chodzić na spacery bez psa, jednak jego obecność stanowi istotną motywację i nadaje sens działaniu.
Ponadto w obecności psa czujemy się raźniej. Pracując jako hipoterapeuta z osobami upośledzonymi umysłowo, psychotycznymi a także dziećmi zauważyłam, że szczególnie duże znaczenie dla ludzi ma sfera dotykowa. Nawet osoby bardzo wycofane po kontakcie z miękką i ciepłą skórą zwierzęcia przełamują barierę lęku. Otwierają się, łatwiej nawiązują kontakty, stają się aktywniejsze, ujawniają ekspresję twórczą (plastyka, poezja). Dotyk jest więc tym elementem, który pomaga przezwyciężyć lęk.
Zwierzę stanowi zatem rodzaj pośrednika (medium) między światem ludzi i światem rzeczy, między światem wewnętrznym (mikrokosmosem) i światem zewnętrznym (makrokosmosem).
Zarówno koń jak i pies mają temperaturę ciała wyższą od temperatury ciała człowieka o ok. 1°C. Obok wrażenia przyjemnej miękkości sierści ten czynnik termiczny ma dla człowieka duże znaczenie. Wrażenia te są kojarzone przez ludzi jako przyjemne, ponieważ w subtelny sposób łączą się ze wspomnieniami z okresu niemowlęctwa, gdy byliśmy otoczeni ciepłem i doświadczaliśmy poczucia bezpieczeństwa. Ciało kobiety w okresie ciąży i karmienia także ma podwyższoną temperaturę. Oto, co pisze na ten temat Dawid Boadella:
"Ssanie piersi jest doświadczeniem zmysłowym, które obejmuje (m.in.) ogólne wrażenie miękkości, ciepła, bycia owijanym, podtrzymywanym, obejmowanym, wrażenia w rękach z pieszczenia, naciskania i klepania piersi". Te, a także podobne doświadczenia z okresu płodowego i szok, który przeżyliśmy podczas urodzin (szok termiczny, grawitacyjny, krążeniowo-oddechowy, pokarmowy i sensoryczny) zostawiają trwały ślad w systemie nerwowym człowieka na całe życie i stanowią matrycę zachowań w późniejszym życiu.
Aleksander Lowen, wybitny psychiatra, pisze: "Nasza świadomość świata zależy od funkcjonowania narządów zmysłu... informacja, którą te organy otrzymują jest przekazywana za pośrednictwem nerwów do mózgu, gdzie jest "wyświetlana na ekranie umysłu,,, abyśmy mogli reagować na nadchodzące bodźce. Uczucie zależy od rodzaju reakcji. Jeśli reakcja jest pozytywna - tzn. jeśli bodziec wywołuje w ciele ruch rozszerzający - doświadczamy uczucia przyjemności. Jeśli reakcja jest negatywna - bodziec powoduje skurcz ciała - doświadczamy uczucia strachu lub bólu".
Z doświadczenia wiemy, że głaskanie psa i przytulanie się do niego jest przyjemne, sprzyja więc rozluźnieniu mięśni szkieletowych i relaksowi. A więc kontakt z miłym ciepłym ciałem psa niejako cofa nas do okresu niemowlęctwa, a przez ten fakt stanowi czynnik terapeutyczny, pozwalający nawiązać kontakt z własnym ciałem.
Dzieci, zachowujące się bardziej spontanicznie niż dorośli, często przytulają się do psa całym ciałem. Dorośli też chętnie to czynią pozwalając psom wylegiwać się w swoim łóżku.
Trzeba przyznać, że pies jest zwierzęciem, które wyjątkowo dobrze znosi te zabiegi. Ten dotykowy kontakt ma szczególne znaczenie dla osób starszych i samotnych.
Głaskanie i przytulanie obok pobudzania sfery sensorycznej niesie w sobie także informację o relacjach ze światem. Bycie dotykanym, ochranianym i karmionym - to bycie dzieckiem, natomiast dotykanie, ochranianie i karmienie - to bycie rodzicem. Każdy człowiek nosi w sobie takie wewnętrzne dziecko, które pragnie być otoczone opieką i wewnętrznego rodzica, który pragnie dawać troskę innym. Zdrowy człowiek dąży do równowagi pomiędzy tymi dwoma elementami w relacjach z innymi ludźmi. Jeśli jednak w okresie dzieciństwa brakowało nam bliskości kochającego rodzica, lub nasze bezpieczeństwo było poważnie zagrożone, a także w sytuacjach kryzysowych ta równowaga może być zachwiana. Taka osoba może sobie kompensować ten niedostatek przez kontakt ze zwierzętami.
A więc duży pies, ochraniający, do którego można się przytulić większą powierzchnią ciała może stanowić rodzaj zastępczego rodzica. Równocześnie opanowanie go, władza nad zwierzęciem, które ma przewagę nad człowiekiem, daje poczucie siły i mocy, pozwala budować poczucie własnej wartości, niezbędnej w tworzeniu dorosłego, niezależnego życia.
Dużą zaletą psa w tej sytuacji jest plastyczność jego psychiki. Pies szybko uczy się swojej roli, stosunkowo szybko pozwala się podporządkować. Potrafi się także uplasować w hierarchii rodzinnej, którą traktuje jak swoje własne stado.
Na odmianę mały piesek, o wyrazistych dużych oczkach może przywodzić na myśl dziecko, potrzebujące opieki i pielęgnacji. Opiekowanie się nim i czułe przemawianie pozwala zaspokoić wewnętrznego rodzica, a nawet uczucia macierzyńskie a także rozwinąć je.
Ponad wszystko jednak szukamy w psie obecności drugiej, czującej, akceptującej żywej istoty. Pies nie mówi, nie ocenia, nie krytykuje i nie stawia warunków. Pies także nie kłamie, wyraża swoje uczucia spontanicznie angażując całe swoje ciało. Jego gesty są czytelne i jednoznaczne. Nawet jeśli jest interchampionem pozostaje zawsze rozmerdanym uszatkiem, zawsze gotowym do zabawy. Nie stawia diagnoz i nie martwi się o przyszłość. On po prostu jest całym sobą tu i teraz.
To bezwarunkowe, szczere towarzyszenie daje ogromny komfort psychiczny i wzmacnia poczucie bezpieczeństwa. Beztroska zabawa z psem pozwala także odnaleźć w życiu proste, codzienne radości i odpędzić uczucie osamotnienia. Jest to ważne nie tylko w odniesieniu do osób starszych.
Obecnie wzrasta już drugie pokolenie określane przez psychologów jako "dzieci z kluczem na szyi". Ich doświadczeniem jest samotność, odrzucenie i zagubienie wśród dorosłych, którzy zajęci są swoimi sprawami. Jest wiele dzieci, które mają tzw. rodziców nieobecnych, tzn. takich, którzy większość swojego czasu spędzają poza domem lub nie potrafią nawiązać bliskiego kontaktu z własnymi dziećmi. Ten brak miłości i autorytetu rodzicielskiego głęboko rani i stanowi dobry grunt dla nerwic i uzależnień.
Dla tych dzieci pies może stanowić rodzaj pierwszej pomocy emocjonalnej. Pies oczywiście nie może zastąpić rodzica, ale pomaga złagodzić skutki jego braku lub doświadczanej przemocy. Można tu mówić o funkcji psa w kontekście profilaktyki nerwic i uzależnień.
Pojawia się więc nowa użytkowość psa: pies rodzinny i pies - terapeuta.
Jest jeszcze jedna rola, którą w naszym życiu spełniają psy. Jest to ciemna plama całej współczesnej cywilizacji - to rola kozła ofiarnego. W rodzinach, w których istnieje przemoc fizyczna, gniewliwy rodzic wyładowuje swą złość na psie. Wiem, że takie sytuacje nie są rzadkością i we wszystkich podobnych rodzinach przebiegają według tego samego scenariusza, który obejmuje bicie psa za to, że nie został na czas wyprowadzony na spacer. Takie zachowanie jest godne potępienia. Przerażające jest, że opinia publiczna nie protestuje przeciwko przemocy nie tylko wobec zwierząt, ale także dzieci w ich własnych rodzinach. Być może ciągła obecność przemocy w naszej kulturze sprawia, że specjalne miejsce w niej zajmuje zwierzę z natury drapieżne.
Znam też wypadki, gdy pies stanął w obronie bitego dziecka (skutecznie) i awantura rodzinna miała swój finał na pogotowiu ratunkowym.
Wolter napisał: "Najlepszą cechą człowieka jest pies". Rzeczywiście, człowiek może się identyfikować ze swoim psem lub traktować go jako przedłużenie osobowości. Cechy psa, którego wybieramy na swojego pupila wyrażają głęboko skrywaną potrzebę. Na przykład osoba, która nie jest zadowolona ze swojego wyglądu może wybrać psa o niezaprzeczalnej urodzie lub też na zasadzie kontrastu o ekscentrycznym lub groteskowym eksterierze. Także umaszczenie psa nie jest bez znaczenia. Kolory mają bowiem swoje symboliczne konotacje, będące wyrazem istniejących archetypów i tradycji. Powszechny jest np. lęk przed czarnym psem, który prawdopodobnie ma swoje źródło w lęku przed ciemnością.
W sztuce średniowiecznej biały pies uosabiał pobożność i wierność, zaś w baśniach pies czerwony był talizmanem obdarzonym specjalną mocą.
Pies jest więc dla człowieka tym, co z niego zrobimy. Czy jest drogą do człowieczeństwa? Do siebie? Na koniec chcę zacytować wypowiedź ojca Anthony De Mello:
"Postaw sobie pytanie, do jakiego stopnia jesteś w kontakcie z naturą, z drzewami, ziemią, łąką, niebem, wiatrem, deszczem, słońcem, kwiatami, ptakami i wszelką zwierzyną. Czy w ogóle masz kontakt z naturą? Co masz z nią wspólnego, czy obserwujesz ją, czy podziwiasz jej cuda, czy utożsamiasz się z nią? Jeśli twoje ciało jest zbyt długo od niej odcięte, wysycha, staje się wiotkie i słabe, gdyż jest izolowane od swoich sił witalnych. Jeśli zbyt długo jesteś izolowany od natury twój duch wysycha i obumiera, bo jesteś oderwany od swoich korzeni."

Bibliografia:
Dawid Boadella, Przepływy życia - wprowadzenie do biosyntezy
Alexander Lowen, Duchowość ciała
Anthony De Mello, Wezwanie do miłości
Władysław Kopaliński, Słownik symboli

Autor: Przemiła Kościelna, POINTER&SETTER nr 1, strony 11-12
Źródło: www.seterkowo.pl

"


Zostań Klubowiczem	Start · Tematy Czytelni · Linki www · Profil Klubowicza · Powrót do Serwisu